Tazminat

İhbar Tazminatı, iş sözleşmesinin kanunda düzenlenen bildirim sürelerine uyulmaksızın sona erdirilmesi halinde ödenmesi gereken tazminattır. İşverenin, çalıştırdığı işçiyi işten çıkarmadan belli bir süre önce ona bu durumu bildirmesi gerekmektedir. Aksi halde işçiye ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

İhbar tazminatı iki taraflı olarak düzenlenmiştir. İşçi de işten çıkmak için haklı bir sebebi yoksa işten çıkmadan belli bir süre önce işverene buna yönelik bildirimde bulunmalıdır. Aksi takdirde işçi ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

Bildirim süreleri İş kanunu madde 17’de düzenlenmiş olup madde şu şekildedir:

• Madde 17 – Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. İş sözleşmeleri;
• a)İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
• b)İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
• c)İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
• d)İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra, Feshedilmiş sayılır. Bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.

 

Burada görüleceği gibi bildirim süresi işçinin çalışmış olduğu süreye göre değişkenlik göstermektedir. İşçinin çalışmış olduğu süre arttıkça, bildirim süresi de ona göre artacaktır. Söz konusu süreler sözleşme ile uzatılabilir fakat kısaltılamazlar.

 

İhbar Tazminatı Miktarı

İhbar tazminatının miktarı, bildirim için gereken süreye denk gelen ücret miktarı kadardır. Örneğin brüt maaşı 4000 TL olan 8 ay çalışmış işçi bildirim olmaksızın işten çıkarılırsa, 2 haftalık bildirim süresine uyulmadığından işçi 2 haftalık ücretine denk gelecek miktarda ihbar tazminatı alacaktır. İşçi 8 ay değil 4 yıl çalışmış olsaydı, bu halde alacağı ihbar tazminatı miktarı 8 haftalık maaşına denk gelecek bir miktar olacaktı. İhbar tazminatından gelir ve damga vergisi kesintisi yapılarak geriye kalan miktar ihbar tazminatını hak kazanan tarafa verilir.

İhbar Tazminatında Bildirimin Şekli

İşverenin yapacağı bildirim, fesih sebebini de içermeli, kesin ve yazılı olmalıdır. Yazılı bildirim şekil şartı olup sözlü bildirimler dikkate alınmayacaktır.  Fakat işçinin işten ayrılması durumunda bildirimin yazılı olması şart olmayıp sözlü olarak işten ayrılacağını belirtmesi yeterli olacaktır. İşçinin yapacağı bildirimin yazılı olması yalnızca ispat konusunda faydalı olup sözlü bildirim yapması halinde bunu tanık vb. her türlü delille ispatlayabilecektir.

İhbar Tazminatına Hak Kazanılamayan Haller

Vatandaşlar tarafından sıkça karıştırılan hususlardan biri; işçi haklı bir sebeple işten çıkarsa ihbar tazminatına hak kazanacağı düşüncesidir. İşçi işten haklı bir sebebe dayanarak dahi ayrılırsa ihbar tazminatı alamaz. Aksine haklı bir sebebe dayandığını kanıtlayamayıp bildirim sürelerine de uymadan işten ayrılırsa ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır.

İşveren işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerinden dolayı iş sözleşmesini sonlandırırsa ihbar tazminatından söz edilemeyecektir. Çünkü burada işçi kendi kusuruyla iş sözleşesinin sona ermesine neden olmuştur.

İş sözleşmesinin deneme süresi içinde sonlandırılması halinde ihbar tazminatından söz edilemeyecektir.

Yine işçinin ölümü halinde de ihbar tazminatından söz edilemez.

İhbar Tazminatı Miktarının Peşin Ödenmesi

İşveren, işçiye bildirim sürelerine denk gelen ücreti peşin ödeyerek işçiyi işten çıkarabilir ve ihbar tazminatı ödemekten kurtulmuş olur. Burada işçi için bir hak kaybı söz konusu olmayıp ihbar tazminatını peşin olarak almış gibi olur.

İş Arama İzni

İşten çıkarılacak olan işçinin, geçimini sağlaması için yeni bir işe girmesi gerekecektir. Fakat işten ayrıldığında derhal iş bulamayabilir. Bu yüzden işverenin işçiye bildirimde bulunduğu tarihten itibaren günde iki saat olmak üzere işçiye iş arama izni verilir. İşçi dilerse işverene bildirmek koşuluyla bu süreleri toplu olarak da kullanabilir. İşçiye bu iş arama izninin kullandırılması zorunludur ve izin verildiğinden dolayı işçinin maaşından kesinti yapılamaz. İşçiye iş arama izni verilmeyip işçi çalıştırılırsa, bu süreler için ayrıca işçinin normal ücretinin iki katına denk gelecek şekilde ücret ödenir.

 

İhbar Tazminatı konusunda hak kaybı olmaması adına iş hukuku ile ilgilenen bir avukattan hukuki yardım alınması tavsiye olunur.