Kazada Araç Değer Kaybı Tazminatı: Sigortadan Nasıl Alınır?

Kırmızı ışıkta beklerken arkadan gelen bir araç size çarptı. Karşı tarafın trafik sigortası tamir masrafını ödedi, aracınız servisten tertemiz çıktı. Birkaç ay sonra aracı satmak istediğinizde galerici kaporta raporuna bakıyor ve “Hasar kaydı var, piyasanın altında almak zorundayım” diyor. Kaybettiğiniz o fark kimin cebinden çıkacak?

Cevap çoğu kişinin bildiğinden farklı: bu fark, hukuken araç değer kaybı olarak adlandırılır ve kusurlu tarafın sigortasından ayrıca talep edilebilir. Tamir bedelini almış olmanız, değer kaybı hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Araç Değer Kaybı Nedir?

Değer kaybı, kaza sonrasında araç eksiksiz onarılmış olsa bile, hasar geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasındaki satış değerinin düşmesidir. Onarım bedelinden bağımsız, ayrı bir zarar kalemidir. Bugün hasar sorgulamanın birkaç tıkla yapılabildiği bir piyasada, kayıtlı her hasar alıcının pazarlık kozuna dönüşür.

Tazminatın miktarı kusur oranına göre belirlenir. Kazada hiç kusurunuz yoksa değer kaybının tamamını, yüzde elli kusurluysanız yarısını talep edebilirsiniz. Tamamen kusurlu olan sürücü ise kendi aracındaki değer kaybını karşı taraftan isteyemez.

Değer Kaybı Tazminatı Kimden İstenir?

Talebin ilk muhatabı, kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası, yani trafik sigortasıdır. Sigorta şirketi poliçedeki teminat limitleri dahilinde sorumludur. Limiti aşan zarar ya da sigorta kapsamı dışında kalan kalemler için kusurlu aracın işleteni ve sürücüsü sorumlu tutulabilir (KTK m. 85).

Kendi kasko poliçenize güvenmeyin: kasko poliçeleri kural olarak değer kaybını karşılamaz. Ayrıca kazanç kaybı veya ikame araç gideri gibi bazı kalemler sigorta teminatının dışında kalabilir; bu kalemler için doğrudan kusurlu sürücü ve araç sahibine başvurmak gerekebilir.

Önce Sigorta Şirketine Başvuru Zorunlu (KTK m. 97)

Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesine göre, dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması gerekir. Sigortacı başvurudan itibaren on beş gün içinde yanıt vermezse ya da talebi kısmen veya tamamen reddederse, yargı yolu açılır. Bu başvuru yapılmadan açılan dava, usulden reddedilme riskiyle karşı karşıyadır.

Başvuru dosyasında genellikle şu belgeler yer alır:

• Kaza tespit tutanağı veya polis/jandarma tutanağı
• Ekspertiz raporu ve onarım faturaları
• Araç ruhsatı, sürücü belgesi ve kimlik fotokopisi
• Hasarı gösteren fotoğraflar
• Ödemenin yapılacağı banka hesap (IBAN) bilgisi

Sigorta Tahkim Komisyonu mu, Mahkeme mi?

Sigorta şirketi ödeme yapmaz ya da düşük bir teklif sunarsa iki yol vardır. Birincisi, Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesiyle kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmaktır. Bu yol, alanında uzman hakem ve bilirkişilerle mahkemelere göre çoğu zaman daha hızlı sonuç verir; başvuru için belirli bir ücret ödenir.

İkinci yol mahkemede dava açmaktır. Sigorta şirketine yöneltilen bu tür taleplerin ticari dava niteliğinde değerlendirilmesi nedeniyle, dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu gerekebilir. Hangi yolun seçileceği; talep miktarına, delil durumuna ve süreye göre değişir. Yanlış sıralama, hem zaman hem masraf kaybı demektir.

Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?

Sigorta şirketleri uzun yıllar boyunca Genel Şartlar’daki formülü uyguladı. Bu formülde kilometre sınırları, önceki hasarlar gibi ölçütler nedeniyle pek çok araç için ödeme ya çok düşük çıkıyor ya da hiç yapılmıyordu. Anayasa Mahkemesi, 2020 yılında verdiği kararla Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesindeki genel şartlara yapılan atfın ilgili kısmını iptal etti.

Bu karardan sonra yerleşik Yargıtay uygulaması, değer kaybının aracın kaza öncesindeki ikinci el piyasa değeri ile onarıldıktan sonraki piyasa değeri arasındaki farka göre, bilirkişi incelemesiyle belirlenmesi yönündedir. Hesaplamada şu unsurlar dikkate alınır:

• Aracın markası, modeli, yaşı ve kilometresi
• Hasarın büyüklüğü ve aracın hangi bölgesinde olduğu
• Değişen ve boyanan parçalar
• Aracın daha önceki hasar kayıtları
• Kaza tarihindeki ikinci el piyasa koşulları

Her Hasar Değer Kaybı Doğurur mu?

Hayır. Uygulamada cam, lastik, far, ayna gibi parçaların değişimi ya da boyasız giderilen küçük göçük ve çiziklerin genellikle değer kaybına yol açmadığı kabul edilir. Buna karşılık şasi, tavan, direkler veya kaporta parçalarında değişim ya da boya varsa değer kaybı çoğu zaman belirgindir.

Zamanaşımı Süresi Ne Kadar?

Trafik kazasından doğan maddi tazminat taleplerinde zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her halükarda kaza tarihinden itibaren on yıldır (KTK m. 109). Kaza aynı zamanda ceza kanununda daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa, bu uzun süre uygulanır. Yalnızca maddi hasarlı kazalarda iki yıllık süreyi esas almak en güvenli yaklaşımdır.

Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• İbranameyi okumadan imzalamak: Hasar ödemesi sırasında imzalanan belgede “tüm taleplerimden feragat ederim” gibi ifadeler varsa, değer kaybı talebi tartışmalı hale gelebilir.
• Sigortanın ilk teklifini kabul etmek: Formülle hesaplanan teklif çoğu zaman gerçek piyasa farkının altındadır.
• Kaza tutanağını aceleyle doldurmak: Kusuru üstlenen bir beyan, sonradan alınacak tazminatı doğrudan azaltır.
• Kusur oranına itiraz etmemek: Hatalı belirlenen kusur oranı, bilirkişi incelemesiyle düzeltilebilir.
• Aracı satınca hakkın düştüğünü sanmak: Değer kaybı kaza anında doğar ve kural olarak kaza tarihindeki araç malikine aittir.
• Süreyi kaçırmak: İki yıllık zamanaşımı, “nasılsa ödenir” diye bekleyen pek çok kişinin hakkını elinden alıyor.

Van Tazminat Avukatı ile Değer Kaybı Sürecini Takip Edin

Değer kaybı talebi küçük bir alacak gibi görünse de, sigorta başvurusunun doğru belgelerle yapılması, tahkim ile mahkeme arasında doğru tercih ve bilirkişi raporuna etkili itiraz, alınacak tutarı ciddi ölçüde değiştirir. Van ve çevresinde trafik kazası tazminatı dosyalarıyla ilgilenen bir avukat, süreci baştan sona sizin adınıza yürütebilir.

Sonuç

Kazadan sonra aracınız tamir edildi diye dosyayı kapatmayın. Ekspertiz raporunu ve onarım faturalarını saklayın, kaza tarihini not edin ve karşı tarafın trafik sigortasına yazılı başvurunuzu yapın. Teklif düşükse ya da hiç yanıt gelmezse, tahkim veya dava yolunu değerlendirmek için iki yıllık süre dolmadan harekete geçin.

Hukuki danışmanlık için Av. Robin Eren: 0553 490 5138 | avukatrobineren.com